Linedancen of innoveren?

Deze column van creatief directeur Jeroen van Erp verscheen eerder in het magazine Vormberichten.

Graag kom ik even terug op de afgelopen Dutch Design Week. In beginsel vind ik het een heel inspirerend, goed en nuttig initiatief. Maar ik wil er geen doekjes om winden dat ik me deze 10e editie redelijk rot ben geschrokken. De tsunami aan producten die over de argeloze bezoeker heen werd gestort greep me deze keer bijna letterlijk bij de keel. Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat het ging om ‘meer, meer, meer’ en dat de vraag ‘waarom’ er minder toe doet. Zo kon burgemeester van Gijzel van Eindhoven z’n enthousiasme nauwelijks bedwingen aangaande de bijna 200.000 bezoekers. Om heel eerlijk te zijn heb ik daar ook niets op tegen maar in mijn ogen is de balans doorgeslagen.

Democratisering
Ja, er waren een paar hele mooie relevante evenementen tijdens de DDW, zoals een zeer geslaagde graduation show van de Design Academy en diverse symposia, maar ze werden in zichtbaarheid volledig overschaduwd door elkaar beconcurrerende ‘spulletjes’-markten. Dat ‘Design’ gedemocratiseerd is, is een fait accompli en daar is op zichzelf niets mis mee. Steeds meer mensen zullen zich gaan storten op het ontwerpen van producten, gedreven door enthousiasme, de technische mogelijkheden (3D-printers) en het feit dat het hip is. Je zou het ook in een optimistische bui een verworvenheid van de designsector kunnen noemen. Het gevaar loert echter dat ‘designen’ het nieuwe linedancen of, nog erger, het nieuwe macrameeën wordt. Iets zegt me dat we daar vandaan moeten zien te blijven.

Edward Webb - HOLLANDSE HOOGTE

Edward Webb - HOLLANDSE HOOGTE

Tweedeling
Maar wat me zorgen baart is het feit dat naar de buitenwereld toe de uitstalling van grote hoeveelheden producten stigmatiserend werkt terwijl design breder, dieper, complexer en relevanter is. Invloedrijke media zoals het Financiële Dagblad berichten uitgebreid over nieuwe producten maar laten een symposium over ‘Design as Service’ of het ‘World Design Forum’ links liggen. Een tweedeling in de ontwerpwereld is onvermijdelijk: vraaggestuurd ontwerpen vanuit economische of sociaal maatschappelijk motieven enerzijds en ontwerpen vanuit persoonlijke motieven anderzijds. Dat laatste zal het qua volume ontgetwijfeld winnen van het eerste.

Indeed
De afgelopen maanden heb ik meegewerkt aan een samenwerkingsprogramma tussen de Nederlandse en Indiase overheid om gezamenlijk het ontwerponderwijs in India naar een hoger plan te tillen. Hier zijn Nederlandse ontwerpopleidingen en ontwerpers bij betrokken alsook scholen, ontwerpbureaus en bedrijven in India. Halverwege november is het eerste rapport met een outline van de plannen met veel enthousiasme ontvangen door de Indiase regering. Op dit moment worden er vervolgstappen gepland. Gaandeweg de totstandkoming van de strategie en deze plannen ontstond ook de discussie over wat design dan precies inhoudt in de Indiase context. Het was al snel duidelijk dat de focus heel ergens anders zou komen te liggen. Ondanks het feit dat in India veel mensen hun geld verdienen met ambachtelijk werk, vooral in de zogenaamde ‘rural areas’, was het snel duidelijk dat de grote bijdrage van ontwerpers zou moeten liggen in het bieden van oplossingen voor sociale problemen enerzijds en economische uitdagingen anderzijds. Het begrip design verdween wat meer naar de achtergrond ten faveure van innovatie. Omdat de connotatie van innovatie nog wel eens erg technocratisch kan zijn, wordt nu in het Indeed programma zoveel mogelijk gesproken over design & innovatie. Mooi dat dit duo het vraaggestuurde aspect, het analytische, het technische (eventueel), het culturele en het creatieve in zich verenigd heeft.

DD&IW
Begrijp me niet verkeerd: ik draag de Dutch Design Week een warm hart toe. Maar zou het daarom, met de inzichten van bovenstaande, niet een goed idee zijn om de komende 10 jaar er in te vliegen onder de noemer Dutch Design & Innovation Week? Het doet meer recht aan de intenties, het is een duurzamere propositie, het onderstreept de ambities van de regio en je hebt een nieuw verhaal te vertellen. Just a thought…